1. TANIM

Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığınca 2002 yılında yaptırılan Türkiye Özürlüler Araştırmasına göre ülkemizdeki özürlü olan nüfusun toplam nüfus içindeki oranı %12.29'dur. Bunun 3-3.5 milyonunun özel eğitime gereksinim duyan bireyleri kapsadığı tahmin edilmektedir. Ülkemizde 0-18 yaş grubunda özel eğitimden yararlanan öğrenci sayısının %3 civarında kaldığı görülmektedir. Ülkemizde özürlülere özel eğitim hizmetini veren Milli Eğitim Bakanlığı'dır. Bakanlık kendi bünyesi içerisinde merkezde ilgili Genel Müdürlükleri, Daire Başkanlıkları, her ilde bulunan İl/İlçe Müdürlükleri ile ülke geneline yayılmış olan özel eğitim gerektiren bireylere uygulamalı hizmet sunan bağlı okul/kuruluş/merkezlere sahip bulunmaktadır. Türkiye'de farklı özür gruplarına göre özel eğitim hizmetleri yürütülmektedir. Eğitim kademeleri ise ilköğretim, ortaöğretim ve Mesleki Eğitim şeklindedir. Milli Eğitim Bakanlığı'nın Özel Eğitim Okullarında işitme, görme, ortopedik, zihinsel engelliler, otistik bireyler, vb. için eğitim öğretim hizmeti verilmektedir. 2003-2004 verilerine göre 18482'si özel eğitim okullarında eğitim öğretim görmektedir. Bunların yanısıra 43302 öğrenci özel eğitim okulu bünyesindeki ana sınıfında, özel eğitim sınıfında ve kaynaştırma eğitiminde yer almaktadır.

Özürlüler İdaresi Başkanlığı özürlülere yönelik hizmetlerin düzenli, etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesini temin etmek için ulusal ve uluslar arası kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, özürlülerle ilgili ulusal politikanın oluşmasına yardımcı olmak, özürlülerin problemlerini tespit etmek ve bunların çözüm yollarını araştırmak amacıyla kurulmuştur. Buna göre ülkemizde özel eğitime gereksinim duyan bireylerin eğitim hizmetlerinden daha etkin yararlanmaları ve eğitimlerini kesintisiz sürdürebilmeleri için evden okula okuldan eve ulaşımlarının sağlanmasında ulaşım hizmetlerinden yeterince yararlanamadıkları gözlenmektedir.

Özel eğitim okullarında eğitim ve öğretim gören özel eğitime gereksinim duyan bireyler bağımsız hareket yeterliliklerinin sınırlı olması nedeniyle akranları gibi kendi başlarına okullarına gidip gelememektedirler. Anne-baba ve yakınlarıyla veya özel servis araçlarıyla okula ulaşımları sağlanmaktadır. Okul servisi ücretlerinin karşılanması zaten sıkıntılı ve ekonomik sorunları olan ailelere ayrı bir külfet getirmektedir. Bu da aileleri engelli çocuğunu okula göndermekten kaçındırmaktadır. Özel eğitime gereksinim duyan bireylerin bu anlamda okul eğitiminden yararlanmaları sınırlı kalmakta okulda devamda zorluklar yaşanmaktadır. Bu durum eğitimde sürekliliği aksatmakta, özürlülerin eğitimden yararlanma oranını ve okullaşma oranını olumsuz etkilemektedir.

Özel eğitime gereksinim duyan öğrencilerin taşımalı ilköğretim gibi okullara ücretsiz taşınması,

Okullara daha kolay erişim,

Eğitimde sürekliliğin sağlanması,

Okula gitme ve eğitim öğretimin teşvik edilmesi

Sağlanacaktır.

Uygulamalı proje olacaktır.

1.1. PROJENİN İSMİ

"ÖZEL EĞİTİME GEREKSİNİM DUYAN ÖĞRENCİLERİN OKULLARA ERİŞİMİNİN SAĞLANMASI İÇİN ÜCRETSİZ TAŞINMASI PROJESİ"

1.2. PROJE ALANI

Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel eğitime gereksinim duyan öğrencilerin eğitim ve öğretim gördüğü okulların bulunduğu iller.

1.3. PROJE ÖZETİ

Özel eğitim gerektiren bireylerin, Türk Milli Eğitiminin temel ilkeleri ve genel amaçları doğrultusunda eğitim görme haklarını kullanmalarını sağlamaktır.

Özel eğitimin temel ilkelerinden birisi, özel eğitim gerektiren bireylerin her tür ve kademedeki eğitimlerini kesintisiz sürdürebilmeleridir. Özel eğitim sınıf, okul ve kurumlarının amacı bu bireylerin öncelikle bağımsız yaşam, günlük yaşam ve sosyal becerilerini geliştirerek toplumla bütünleşmelerini ve topluma üretici bir birey olarak katılmalarını sağlamaktır. Bu nedenle özel eğitim gerektiren bireylerin okullara ulaşımının sağlanarak eğitimin kesintisiz sürdürülmesi büyük önem taşımaktadır. Ayrıca özel eğitim gerektiren bireylerin büyük bir kısmı yetersizliğinden kaynaklanan sebepler yanında çevresel düzenlemelerin uygun olmamasından dolayı bağımsız hareket edebilmede sınırlılıklar yaşamaktadırlar. Bu bireyler velîsinin imkânı veya özel servis araçlarıyla ulaşımlarını sağlayarak eğitim kurumlarına erişebilmektedirler. Ancak ailelerin büyük bir kısmının sosyo ekonomik düzeyinin düşük olması sebebiyle ulaşım ücretini karşılamakta zorlandığı için çocuklarını okula göndermekten kaçındıkları görülmektedir. Özel eğitim gerektiren bireylerin okullara ulaşımını ücretsiz sağlanmasıyla daha fazla birey eğitim hizmetlerinden faydalanacaktır.

Kaymakamlıklar ve Okul Müdürlüklerince oluşturulacak komisyon tarafından 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu çerçevesinde yapılacak ihale suretiyle engelli öğrencilerin taşınması için hizmet satın alınacaktır.

Taşınma giderleri Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu tarafından karşılanacaktır.

Projenin maliyeti öğrenci başına aylık 50.000.000 TL’ den 2004-2005 öğretim yılı sonuna kadar olmak üzere 7 ay üzerinden yaklaşık 3.700.000.000.000 TL’ dir. İzleme ve değerlendirme giderleri ile toplam 3.800.000.000.000 TL’dir. İhale ilan bedelleri de bu ödenekten karşılanacaktır.

Proje Milli Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Valilikler, Kaymakamlıklar, İl ve İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri ile engelli öğrencilerin öğrenim gördüğü okul müdürlüklerince yürütülecektir.

1.4. PROJENİN AMACI VE HEDEFLERİ

Özel eğitim gerektiren bireylerin anayasal hakları olan eğitim haklarını kullanmalarını ve eğitimlerini kesintisiz sürdürmelerini sağlayarak okullaşma oranı, eğitim öğretime devam eden öğrenci sayısının artırılması öğrencilerin toplumla bütünleşmeleri hedeflenmektedir.

1.5. PROJE GEREKÇESİ

.

1.5.1. MEVCUT DURUM, İHTİYAÇLAR VE PROBLEMLER

Projenin birinci aşaması için öğrencilerin okula ücretsiz erişiminin sağlanmasında özel eğitim okullarında halen ;

İlköğretim Okullarında (Eğitilebilir) ; 2276

Mesleki Eğitim Merkezlerinde ; 1746

Eğitim Uygulama Okullarında ; 4378

İş Eğitim Merkezlerinde ; 1322

Otistik Çocuklar Eğitim Merkezlerinde ; 350

Olmak üzere toplam 10072 öğrenci zihinsel engelli öğrenci bulunmaktadır. Yeni açılan okullarla birlikte 10500 öğrenci olacağı tahmin edilmektedir.

Ayrıca ;

Özel eğitim sınıflarında;

Özel eğitime gereksinim duyan öğrenciler akranları gibi kendi başlarına okullarına gidip gelememektedirler. Özel eğitim, alanında uzmanlık isteyen bir eğitim olduğundan her yerleşim yerinde ancak bir tane özel eğitim okulu veya kaynaştırma eğitim hizmeti veren okul bulunmaktadır. Dolayısıyla özel eğitime gereksinim duyan öğrenciler eğitim öğretim hizmetlerinden yararlanmak için bu okula gitmek durumundadırlar. Bu sebeple ancak özel servis aracıyla veya ana-baba, yakını ile okula gidip gelebilmektedirler. Bu da ailelere ayrı bir külfet getirmekte, zaman kaybına neden olmaktadır. Özel eğitime gereksinim duyan bireylerin ailelerinin biraz yükünü hafifletmek ve çocuklarının okula kolay erişimini sağlamak için onların ücretsiz olarak okullara taşınması büyük önem arz etmektedir. Bu da projenin ikinci aşamasını kapsamaktadır.

Proje, özel eğitim kurum, okul, özel sınıflarda ve kaynaştırma yoluyla kurumlarda eğitim gören özel eğitim gerektiren bireyleri kapsamaktadır. Ancak özel eğitim gerektiren bireylere kaynaştırma yoluyla eğitim veren kurumların sayısının fazla ve birbirinden farklı yerlerde olması, bu kurumlara devam eden kaynaştırma öğrencilerinin yerleşim birimlerinin değişik adreslerinde ikamet etmeleri nedeniyle kurumlara taşınmalarında sıkıntılar yaşanabilir. Bu nedenle öncelikle projenin I. Aşamasının uygulanması hedeflenmektedir. Ancak kaynak sağlandığı takdirde II. Aşama olan özel eğitim okulu bünyesindeki ana sınıfında, özel eğitim sınıfında ve kaynaştırma eğitiminde yer alan 43302 öğrenciye hizmetin götürülmesi yararlı olacaktır.

1.5.2. LİTERATÜR

1.5.3. PROJEDEN DOĞRUDAN YA DA DOLAYLI YOLDAN FAYDA SAĞLAYACAK GRUPLAR

Özel eğitime gereksinim duyan bireyler ve aileleri faydalanacaktır.

1.5.3. FAYDA SAĞLAYAN GRUPLARIN NEDEN SEÇİLDİĞİ

Özel eğitim okuluna giden özel eğitime gereksinim duyan öğrencileri okula ya anne – babasından biri götürecek veya özel servis aracıyla gönderecektir. Anne–babası her gün çocuğunu okula götürememektedir. Çünkü evinde diğer çocuğu veya yapması gereken diğer işleri bulunmaktadır. Servis ücretleri ise ailelere ayrı bir külfet getirmektedir. Bu ailelerin çoğu maddi sıkıntı içerisinde olduğundan servis ücretini ödeyememektedir.

1.6. PROJEDE UYGULAMA ADIMLARI

1. Projenin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulunda Kabul edilmesi sonucunda Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığının ilgili bulunduğu Devlet Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı arasında projenin uygulama esasları ile tarafların yetki ve sorumlulukları düzenlenecek bir protokol ile belirlenecektir.

2. Özel eğitim okul ve kurumlarının bulunduğu il ve ilçelere taşıması yapılacak özel eğitime gereksinim duyan öğrenci sayısına göre maliyet hesabı yapılarak ödenek gönderilmesi sağlanacak.

3. Valilik/kaymakamlık ve ilgili okul müdürlükleri 4734 Kamu İhale Yasası hükümlerine göre bir komisyon kuracaklardır.

4. Okul Servis Araçları Yönetmeliği çerçevesinde öğrenci taşıma işini yüklenecek firmalara hizmet satın alınması için ihale edeceklerdir.

5. İhale şartnamesinde araçların engelli öğrencilere yönelik olması ve her araçta öğrencilerin araçlara biniş ve inişlerine yardımcı olacak eleman bulundurulması şartları bulundurulacaktır.

6. Ayrıca her araçta mutlaka rehber öğretmen olacaktır.

7. Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu Kurulu projenin uygulanmasını uygun gördüğü takdirde söz konusu ödenek Milli Eğitim Bakanlığı bütçesine özel ödenek olarak aktarılacaktır.

8. Yine her ay taşınan öğrenci sayısı, isimleri ve harcanan ödenek varsa karşılaşılan problemlerle birlikte Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğüne bildirilecektir.

9. Projenin uygulanma süreci ile ilgili olarak Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığına uygulamadaki gelişmeleri ve durum konusunda bilgilendirmek amacıyla iki (2) ayda bir rapor sunacaktır.

1.7. METODOLOJİ

1.7.1. PROJEYİ YÜRÜTME METODU VE BU METODUN SEÇİLMESİNDEKİ SEBEP

Proje özel eğitime gereksinim duyan öğrencilerin okullara daha kolay erişiminin sağlanması için seçilmiştir.

1.7.2. PROJE İZLEME MEKANİZMASI

Özürlüler İdaresi Başkanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü, isterse Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonundan belirlenecek personelden oluşacak PROJE İZLEME ekibi kurulur.

1.7.3. PROJEDE VARSA ORTAKLARIN VE DİĞER KURUMLARIN PROJEYE KATILIMI VE GÖREVLERİ

Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı,

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu,

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü.

Proje ortaklarından Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu tarafından projenin maliyeti karşılanacaktır.

Projenin uygulama aşamasını Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü uygulayacaktır.

Özürlüler İdaresi Başkanlığı proje izleme görevini yürütecektir.

1.7.4. ORTAKLARIN SEÇİLME SEBEPLERİ

Milli Eğitim Bakanlığı'nın özel eğitime gereksinim duyan öğrencilerin taşınması için Genel Bütçeden gerekli ödenek tahsis edememesi nedeniyle maliyetin 2004-2005 öğretim yılı için Özürlüler İdaresi Başkanlığının 571 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 36. maddesine dayanılarak karşılanması.

1.7.5. PROJE EKİBİ VE GÖREV TANIMLARI

Proje ekibi ;

Özürlüler İdaresi Başkanlığı,

Milli Eğitim Bakanlığı, Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü.

1.7.6. PROJENİN KATMA DEĞERİ

Engelli öğrencilerin özel eğitim okullarına ücretsiz taşınması, onların okullara daha kolay erişimini sağlayacaktır. Böylece engelli bireylerin temel yaşam becerilerini kazanarak toplumla bütünleşmeleri gerçekleşecektir.

1.7.7. DEĞERLENDİRME MEKANİZMASI

Projenin izleme ve değerlendirmesi Özürlüler İdaresi Başkanlığı ve Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünce yapılacaktır.

1.8. PROJE SÜRESİ VE ZAMAN PLANI

Proje Kasım 2004-Haziran 2005 tarihleri arasında uygulanacaktır. Uygulama iyi sonuçlar verirse ve proje ortağı tarafından maliyeti karşılanırsa ileriki öğretim yıllarında da proje uygulamasına devam edilecektir.

2. BÜTÇE

Projenin Bütçesi I. Aşama için 3.700.000.000.000 TL taşıma giderleri, 100.000.000.000 TL ‘ de izleme ve değerlendirme giderleri olmak üzere toplam 3.800.000.000.000 TL’dir. İzleme ve değerlendirme giderleri Özürlüler İdaresi Başkanlığı ve Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nce kullanılacaktır.

2.1. BÜTÇE GEREKÇESİ

Taşıma gideri olarak aylık öğrenci başına 50.000.000 TL’den Kasım, Aralık 2004, Ocak, Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs 2005 olmak üzere 7 aylık maliyet olarak yaklaşık 10.500 öğrenci üzerinden hesaplanmıştır.

3. PROJE ÇIKTILARI

3.1. HEDEF GRUP ÜZERİNDE BEKLENEN ETKİLER

Özel eğitim gerektiren öğrencilerin eğitim öğretime katılımlarının ve başarı durumlarının,motivasyonlarının artması, bu öğrencilerin okula devamsızlıklarının azalması ve daha fazla engelli öğrencinin eğitim almak için bir sonraki yıl kayıt yaptırması beklenmektedir.

3.1.1. ŞARTLAR

Özel eğitim gerektiren öğrencilerin okullara daha istekli gönderilmesi sağlanacaktır.

3.1.2. KAPASİTE GELİŞİMİ

Öncelik olarak zihinsel engelli öğrencilerden başlanacak, uygulamada beklenen hedeflerin gerçekleşmesi durumunda tüm engel grupları için kapasite genişletilecektir.

3.2. YAYINLAR VE DİĞER ÇIKTILAR

Projenin sonuçlanmasına Proje Raporu Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nce hazırlanacaktır.

3.3. PROJENİN ÇOĞALTICI ETKİSİ

Projenin olumlu ve yararlı olması halinde proje çıktılarına ve proje raporuna göre tüm özel eğitime gereksinim duyan bireyleri kapsayarak, daha sonraki eğitim öğretim dönemlerinde de uygulanması sağlanabilir.

3.4. SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

Proje Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu tarafından desteklendiği takdirde yada Milli Eğitim Bakanlığı bütçesinden giderler karşılandığı takdirde sonraki yıllarda da uygulanmasına devam edilebilir.

3.4.1. FİNANSAL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu tarafından proje desteklendiği takdirde veya Milli Eğitim Bakanlığı genel bütçesinden ödenek temin edilmesi halinde proje uygulamasına devam edilecektir.

3.4.2. KURUMSAL SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK

Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünce her yıl Milli Eğitim Bakanlığı bütçe tekliflerine öğrencilerin taşınması için ödenek teklif edilmektedir. Ancak şu ana kadar ödenek tahsis edilmemiştir. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğünce devamlı bu konunun üzerinde durulmaktadır. Bu konudaki görüşmeler ve çalışmalar Genel Müdürlükçe sürdürülmektedir.

3.4.3. POLİTİKALARIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ

Bu proje ile özel eğitime gereksinim duyan çocukların okula erişimlerinin sağlanarak, eğitimde süreklilik ve fırsat eşitliği sağlanarak, engelli öğrencilerin okumaya teşviki ile özel eğitim gerektiren öğrencilerin eğitim oranlarında artışın sürdürülmesidir.

4. RİSKLER

Özel eğitime gereksinim duyan öğrencilerin taşınmasında riskler doğabilir. Bu da ihale aşamasında hazırlanacak şartnamelerle en aza indirilmeye çalışılacaktır.